Nơi đầu tiên mà Công giáo đặt chân đến ở Bình Định có lẽ là Nước Mặn (Phước Quang – Tuy Phước). Trong tác phẩm Xứ Đàng Trong năm 1621, Cristophoro Borri kể lại chuyện ông được một viên quan trấn thủ Qui Nhơn tiếp đón nồng hậu, cho phép và hỗ trợ tối đa về việc xây dựng nhà thờ để truyền đạo. Theo một số thông tin mà tôi tìm được có lẽ điều này xảy ra vào năm 1618. Giáo phận Qui Nhơn hiện đã khởi động tiến trình 10 năm chuẩn bị đón kỷ niệm 400 năm Đón Nhận Tin Mừng đến với giáo phận Qui Nhơn. Sự kiện này sẽ diễn ra vào năm 2018.

Công giáo như vậy đã đến Bình Định tuy không sớm nhưng cũng không muộn. Dấu ấn mà nó để lại trên đất này bên cạnh nhưng vấn đề như tôn giáo, triết học, khoa học, kỹ thuật, điều dễ thấy nhất là những công tình mang đậm dấu ấn kiến trúc châu Âu. Tiểu chủng viện Làng Sông (cách Qui Nhơn khoảng 30′ đi xe máy) với gần 150 năm tuổi là một công trình như thế.

Dưới bóng râm của những hàng sao xanh cổ thụ hàng trăm tuổi, tòa nhà nguyện vụt vươn lên thanh thoát. Tôi không thích những công trình kiến trúc tôn giáo hoành tráng mà ở đó con người tự nhiên trở nên nhỏ bé trước đấng sáng thế. Nhưng trong một buổi sáng mùa Đông tĩnh mịch ở Làng Sông, sự gần gũi chan hòa trong bóng nắng nhảy múa khiến cảm giác an hòa lặng lẽ chế ngự chúng tôi.

Người dân địa phương vẫn quen gọi đây là Nhà thờ Lòng Sông, tuy nhiên trên cổng của chủng viện lại đề “Tiểu chủng viện Lòng Sông” ? Vậy gọi Làng hay là Lòng mới đúng? Truy tầm thông tin trên các trang web của hội, đoàn thiên chúa giáo, của cựu chủng sinh từng học ở chủng viện này hết thảy đều gọi thống nhất một tên Tiểu chủng viện Làng Sông. Như vậy có thể hiểu Lòng Sông là cách mà người dân địa phương quen gọi, còn cách ghi trên cổng có thể là do khi quét vôi lại người ta đã kẻ vẽ sai. Bạn có thể vào trang web của Hội Cựu chủng sinh Làng Sông – Qui Nhơn ( để tham khảo thêm.

Ngày 14.1.1964 Chủng Viện Làng Sông đã tổ chức lễ mừng 100 năm thành lập chủng viện Làng Sông. Tính như thế có nghĩa chủng viện Làng Sông ra đời vào khoảng năm 1864. Nhưng trên thực tế, cơ sở tôn giáo mà sau này có tên là Chủng viện Làng Sông đã hoạt động trước đó khá lâu.

Dãy nhà bên phải thông thoáng hơn lại tạo cảm giác khoáng đạt. Đứng ở hàng hiên nhìn ra ngoài là đồng xanh, là thảm cỏ và dĩ nhiên là những hàng sao xanh.

Trên trang web của Hội Cựu chủng sinh Làng Sông – Qui Nhơn có tài liệu cho biết: “Từ khi Giáo Phận Đàng Trong được thành lập (1659) cho đến thời Đức Cha Cuénot Thể về ở tại Gò Thị (1839), chưa có Chủng viện nào được thành lập tại phần đất thuộc Giáo Phận Qui Nhơn ngày nay. Tuỳ hoàn cảnh, các thừa sai có thể nhận nuôi dạy vài ba học trò tiếng Latin, sau đó tìm cách gởi qua Chủng Viện Penang (Malaysia) để đào tạo thêm. Sau thời điểm Công Nghị Giáo Phận Đàng Trong được Đức Cha Cuénot Thể tổ chức tại Gò Thị, chủng viện mới được thành lập: “Đức Cha đã lập một trường tại tỉnh Quảng Nam, chính họ Tùng Sơn; còn tỉnh Bình Định, một trường tại họ Mương Lở và một trường tại Làng Sông”.

Hoa viên trước nhà nguyện. Điều đặc biệt là từ rất lâu Tiểu chủng viện Làng Sông tuy không còn hoạt động nữa nhưng ở đây không thấy có dấu hiệu của sự hoang phế. Đường đi lối lại, các hành lang, vườn hoa… vẫn tinh tươm. Ngay cả những năm 1994, 1996 dẫu hai dãy nhà hai bên nhà nguyện bị xuống cấp nặng nề nhưng khi vào bên trong tôi thầm khen ngợi sự sạch sẽ của tòa nhà

Thời điểm năm 1850, sau khi Toà Thánh lấy hai tỉnh Thừa Thiên, Quảng Trị và nửa tỉnh Quảng Bình lập thành Giáo Phận Bắc Đàng Trong, phần còn lại vẫn giữ tên Giáo Phận Đông Đàng Trong, gồm các tỉnh từ Quảng Nam tới Bình Thuận, lúc bấy giờ tại Chủng Viện Làng Sông và Mương Lở đã có 60 chủng sinh.

Thời kì đầu chắc chắn cơ sở của chủng viện hết sức đơn sơ. Và mãi đến năm 1891 chỉ nhà nguyện của chủng viện mới được xây bằng gạch ngói. Quãng năm 1960, nhà nguyện này được tu sửa thêm nhưng vẫn giữ nguyên dáng vóc gốc. Khoảng năm 1994-1996 nhà nguyện được sửa chữa khá nhiều mặc dù không còn hoạt động nữa. Năm 1925, Giám đốc chủng viện Làng sông là Cố Định (Gagnaire) phá bỏ hai dảy nhà tranh tre và xây dưng hai dãy nhà hai tầng kiên cố hai bên nhà nguyện. Hai dãy nhà này được giữ gìn khá tốt và hiện đang được làm lại toàn bộ dàn cửa gỗ (năm 1994, 1996 khi tôi đến thăm chủng viện hai dãy nhà này gần như không còn tấm cửa nào, tường gạch nhiều chỗ lở lói…).

Nguồn: Trần Bá Phùng’s BLog

Nguồn: https://xaydungtailoc.com

Xem thêm bài viết khác: https://xaydungtailoc.com/bat-dong-san/

1 COMMENT

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here